بازار خودرو در هفتههای اخیر یکی از پرابهامترین دورههای خود را پشت سر گذاشته است. نوسانات نرخ ارز، کاهش محسوس قدرت خرید، رکود معاملات و همزمان بحثهای داغ درباره تغییر فرمول قیمتگذاری، باعث شده فعالان بازار و مصرفکنندگان با احتیاط کامل رفتار کنند. در چنین فضایی، این پرسش بیش از هر زمان دیگری مطرح است که پیشبینی قیمت خودرو تا شب عید ۱۴۰۴ چه تصویری را نشان میدهد؛ آرامش نسبی یا طوفان گرانی؟
به باور کارشناسان، شوک ناشی از جهش اخیر نرخ ارز تا حد زیادی در قیمت خودروها تخلیه شده است. اگر اتفاق غیرمنتظرهای در متغیرهای کلان اقتصادی رخ ندهد، بازار میتواند وارد فاز ثبات نسبی شود. با این حال، این آرامش کاملاً شکننده است و هرگونه تکانه جدید ارزی یا تصمیم سیاستی ناگهانی میتواند دوباره قیمتها را صعودی کند. به همین دلیل، بازار خودرو اکنون در وضعیت «انتظار و رصد» قرار دارد.
یکی از مهمترین متغیرهایی که میتواند مسیر قیمت خودرو را تغییر دهد، شیوه قیمتگذاری است. اخیراً سخنگوی وزارت صنعت، معدن و تجارت اعلام کرده که بر اساس برنامه هفتم توسعه، اصولاً قیمتگذاری دستوری معنا ندارد مگر در بازارهایی که انحصاری تشخیص داده شوند. این اظهار نظر عملاً نقش شورای رقابت را پررنگتر از گذشته کرده است.
در صورتی که شورای رقابت همچنان بازار خودرو را انحصاری بداند، روند قیمتگذاری دستوری ادامه خواهد داشت؛ اما اگر نظر این شورا تغییر کند، احتمال آزادسازی قیمتها مطرح میشود. مرتضی شجاعی، کارشناس بازار خودرو، معتقد است این بحثها تازگی ندارد و سالهاست میان سیاستگذاران و فعالان صنعت در جریان است. به گفته او، نگرانی اصلی دولت جلوگیری از تلاطمهای شدید قیمتی مشابه بازار ارز است.
منتقدان قیمتگذاری دستوری میگویند فریز قیمتها زیان انباشته سنگینی به خودروسازان تحمیل کرده و مانع اصلاح ساختار تولید شده است. در مقابل، موافقان این سیاست معتقدند آزادسازی ناگهانی قیمتها میتواند شوک تورمی بزرگی به مصرفکننده وارد کند. همین تضاد دیدگاهها باعث شده تصمیمگیری نهایی همچنان در هالهای از ابهام باقی بماند و بازار خودرو نسبت به آینده محتاط باشد.
سؤال اصلی خریداران این است که آیا قیمت خودرو تا شب عید باز هم افزایش مییابد یا خیر. تحلیلگران بازار خودرو بر این باورند که اگر نرخ دلار در محدوده فعلی باقی بماند و شوک سیاسی یا اقتصادی جدیدی رخ ندهد، افزایش شدید و غیرمنتظرهای در قیمت خودروها دیده نخواهد شد. البته تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که در ماههای پایانی سال، قیمتها معمولاً نزولی نمیشوند.
با این حال، توقف شیب تند افزایش قیمتها محتمل است. بازار در حال حاضر بیش از آنکه تحت تأثیر عرضه و تقاضای واقعی باشد، از انتظارات تورمی و سیگنالهای ارزی اثر میپذیرد. کاهش حجم معاملات نشان میدهد خریداران ترجیح دادهاند نقدینگی خود را حفظ کنند و تا شفافتر شدن شرایط اقتصادی، از ورود جدی به بازار خودداری کنند.
از سوی دیگر، کارشناسان نسبت به آزادسازی کامل قیمتها بدون نظارت هشدار میدهند. در برخی مقاطع، افزایش قیمت خودرو ناشی از هیجانات مقطعی، کمبود قطعه یا اختلال در تولید است. در چنین شرایطی، سپردن کامل قیمت به بازار میتواند به سودجویی و فشار بیشتر بر مصرفکننده منجر شود. بنابراین حتی در صورت تغییر سیاست قیمتگذاری، نظارت هوشمند، ابزارهای مالیاتی و افزایش بهرهوری تولید باید همزمان اجرا شود.
در جمعبندی میتوان گفت پیشبینی قیمت خودرو تا شب عید ۱۴۰۴ از ثبات نسبی حکایت دارد، اما این ثبات کاملاً وابسته به نرخ ارز و تصمیمات سیاستگذار است. اگر دلار آرام بماند، بازار خودرو نیز در فاز انتظار باقی خواهد ماند؛ اما هر شوک جدید میتواند فنر قیمتها را دوباره رها کند.
